Nunnu
pacciu tretu
di Mario Galasso
Abbiamo
ricevuto e volentieri pubblichiamo i seguenti
versi in dialetto brindisino scritti da Mario
Galasso, una poesia dedicata ad Andrea Bianchi,
vetturino storico di Brindisi (1904-1995) e a
tutti quei ragazzi di allora che come lui lo hanno
rincorso per le strade di Brindisi cercando di
sedersi sulla barra delle ruote posteriori della
sua carrozza mentre gli altri gridavano dietro
in coro: Nunnu pacciu tretu. Il vetturino, impassibile
e senza voltarsi, schioccava la frusta all'indietro
colpendo il malcapitato sul viso con il fiocchetto
della frusta che lasciava un segno sanguinoso.
Sorrideva sotto i baffi mentre lo faceva, sapendo
che i ragazzi si aspettavano la frustata, la loro
bravura era nel cercare di schivarla. Impossibile!
Era una cerimonia di iniziazione, per sopportare
il dolore, una prova di coraggio che tutti i ragazzini
a Brindisi hanno sopportato stoicamente per almeno
50 anni.
Caru Tuminicu
mi sta ricuerdi ca tutti quanti amu sciucatu
mmienzu alli strati o ‘ntra na chiazza,
cu lu vistitu tuttu ‘mbucatu,
a scundicova, alla bandiera, o cullu curru cu
nu vagnoni
o culla fionda, o li tappini, o lliticanduci pi
nu palloni.
Ma ti rricuerdi
tui ti quando scìumu ti sobbr’a Cristu
sotta alla muragghia
Lu zippu cu la ‘mberda ‘ntra na manu
cercandu nu ualanu cu lla ccogghia?
O mestru Andrea
cu quiddu carruzzinu e tutti nui ca li currìumu
arretu?
Quando sobbr’alla barra mi ssittavu critaunu
tutti: nunnu pacciu tretu!
Quiddu fitienti
no facìa parola, uardava annanzi, mancu
si vutava,
pigghiava lu scuriatu e cu na mossa la frusta
‘ntra la faccia mi ccugghiava.
E tutti li vagnuni
tretu a mei critàunu cuntienti: l’a
pigghiatu!
Iu invece cu lu sangu ca culava mi ‘ndi
scindìa fieru e senza fiatu.
E poi n’atru
vagnoni e n’atru ancora sobbra alla barra
arretu si ssittava
e mestru Andrea facìa la stessa mossa,
lu sciuecu sanguinario continuava.
E quante fiate
aggiu turnatu a casa cu la maglietta totta ‘nzanguinata
La facci ca brusciava ti dulori e mama cu la facci
disperata:
commu te l’aggia ddiri, non lu fari, no
sciri sicutandu li carrozzi,
cu mestru Andrea m’a fari lliticari, ci
no la spicci iu ti spiezzu l’ossi.
Ma iu penzava
sempri: comu faci quiddu cristianu, mancu mi sta
vveti,
cu tira lu scuriatu ti la ‘mbersa, mi pigghia
‘ntra la faccia e mai li peti!
Cchiu tardu aggiu capitu pi cce cosa facìumu
sta specie ti currita
La frusta an facci, sangu e li duluri erunu iniziazioni
ti la vita.
E quiddu vetturinu ca ritìa ‘gne
fiata ca frustava nu vagnoni
Nci dava na lezioni pi la vita, nò chiangiri,
nò fari lu babbioni.
Stu sciuecu ora è spicciatu e mestru Andrea
moi tira in Paradisu lu scuriatu
ma ci ccugghia nu santu o lu Signori nisciunu
moi lli crita: l’a ppigghiatu!
Ca ci s’incazza Diu, iu so sicuru ca a
mestru Andrea lu faci accomodari
sobbr’a na barra tretu a na carrozza e l’angili
ccumenzunu a frustari.
(dedicata a Andrea Bianchi, vetturino (1904-1995)
che ho conosciuto, ed a Domenico Faraselli che
ancora non conosco - Mario
Galasso)
|